Ülkemizde ortaya çıkan ekonomik zorluklar ve çalışanların kayıpları neticesinde daha önceden konuşulması gereken adil vergileme konusu gündemimize yeni yeni girmeye başladı. Ücretlerin kaynakta ve yüksek tutarda vergiye tabi olması yanında, bazı harcamaların gelir vergisi matrahından indirim konusu yapılamaması ücretlinin aleyhine haksız bir durum ortaya çıkarmaktadır. Örneğin kira geliri veya ticari faaliyette bulunan bir kişi yıl sonu gelir vergisi beyannamesinde yıl içinde yaptığı bazı harcamaları gelir vergisi beyannamesinde göstermekte, gelir vergisi matrahından indirim konusu yapılmaktadır. Örneğin eğitim ve sağlık harcamaları yıllık gelir vergisi beyannamesi veren kişilerde indirim konusu yapılırken, ücretli kişi bu haktan yararlanamamaktadır.

Bugün geldiğimiz elektronik çağda ortaya çıkan e-ticaret sisteminde yemekler kurye ile işyerlerine getirilmekte, çalışanlar yemek ihtiyaçlarını bu şekilde işyerinde karşılayabilmektedir.

Gelir vergisi mevzuatında;

Ücretlerde
Madde 23

Aşağıda yazılı ücretler Gelir Vergisi’nden istisna edilmiştir:

8. Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler  (İşverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 51 Türk lirasını (324 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2024 yılı için 170 TL. ) aşmayan kısmı istisna kapsamındadır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde aşan kısım ile bu amaçla sağlanan diğer menfaatler ücret olarak vergilendirilir.)

Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 2 numaralı bendinde “Hizmetli ve işçilerin işyerinde veya işyerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri,…” nin, ticari kazan-cın tespitinde gider olarak indirileceği, 57 nci maddesinin 4 numaralı bendinde, “işçilerin iaşe, ……… gideri……….”nin zirai kazancın gerçek usulde tespitinde zirai hasılattan indirileceği, 68 inci maddesinin 2 numaralı bendinde de “Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen ……..müstahdem ücretleri..”nin serbest meslek kazancının tespitinde, mesleki hasılattan indirileceği hükme bağlanmıştır.

186 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği

1. Hizmet Erbabına İşyerinde Veya İşyerinin Müştemilatın-Da Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatler:
2. a) Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlerin Vergiden İstisnası :

…Buna göre, işverenlerce hizmet erbabına işyerinde veya müştemilatında yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlerin, herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın vergiden müstesna tutulması uygulamasına, bundan böyle de devam edilecektir.

Söz konusu istisnanın uygulanmasında, işverenin işyerinde yemek hazırlatması şart olmayıp, yemeğin dışardan temin edilmesi ve işyerinde ayın olarak yemek verilmesi suretiyle sağlanan menfaat niteliğinde olması yeterli bulunmaktadır.

ÖRNEK 4 :

….İşveren (D)’nin, civar lokanta veya yemek verme hizmeti veren firmadan temin ettiği yemeği, kendi işyerinde personeline sunmak suretiyle sağladığı menfaat de tutarına bakılmaksızın vergide istisna edilecektir.

Yukarıda yer alan açıklamalarda çalışanlara sağlanan yemek ücreti menfaatinin işyerinde verilmesi/kullanılması durumu yer almaktadır. Yemek menfaatinin çalışana nakit olarak verilmesi veya işyeri dışında kullanılması durumu dikkate alınmamıştır.   

Buna göre çalışanlara sağlanan yemek ücretinin kayıtlara alınmasında;

1. a) İşverenlerce, hizmet erbabına işyerinde veya müştemilatında yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler herhangi bir tutarla sınırlı olmaksızın,
2. b) İşverenlerce, hazır yemek hizmeti veren mükelleflerden satın alınan yemeğin, işyerinde veya müştemilatında hizmet erbabına verilmesi durumunda sağlanan menfaatler herhangi bir tutarla

sınırlı olmaksızın,

gelir vergisinden ve SGK priminden istisna olduğu açık bir şekilde belirtilmiştir.

Ancak pandemi ve sonraki süreç ile e-ticarette son dönemde oluşan şartlar nedeniyle;

– Yemekler civar lokanta veya yemek verme hizmeti veren firmadan temin edilmekte,

– e-ticaretteki rekabetle daha uygun bir bedelle yemek temin edilmekte,

– Siparişler kurye aracılığı ile talep edilen yerlere gelmekte,

– yemekler işyerinde yenilmekte,

– toplu ortamlardan kaçınılmakta,

– İşletmeler ödemelerini tedarikçi kurumlara yapmakta,

Olup, yapılan bu işlemler yukarıda belirtilen günlük yemek ücreti kıstasına dâhil edilmektedir. Ancak yukarıda da belirtildiği üzere verilen yemek işyerinde yenilmekte, ödemeler tedarikçi firmaya yapılmakta, yemekler civar lokanta veya yemek verme hizmeti sunan firmalardan işyerine teslim edilmek suretiyle temin edilmektedir. Bu tür yemek ödemeleri yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında herhangi bir vergi ve sgk primine tabi tutulmadan gider yazılabilir.

Aslında evlerinde çalışanların azımsanmayacak sayılara ulaştığı günümüzde, yemek ücretinin herhangi bir sınırlamaya tabi olmadan ücret istisnasına konu edilmesi gerekir. Anayasamızın eşitlik ilkesi yanında, ekonomik olarak işçi ve işveren arasında çalışma barışına sağlayacağı katkı yanında, devletimizin işlemlerinde gereksiz bir enerji kaybı yaratmaktadır.

Son cümle; Devlet vatandaşına adil olmalı

Çalışanlara Sağlanan Yemek Yardımlarında “Nerede Verildiğine Bakılmaksızın” Vergi ve SGK Pirimi Olmamalıdır. yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.

Ücret Gelirlerine Uygulanacak Gelir Vergisi Tarifesi

Ücret Dışı Gelirlere Uygulanacak Gelir Vergisi Tarifesi

2024 Yılında Uygulanacak Gelir Vergi Tarifesi yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.

2024 Takvim Döneminde Kullanılacak Ticari Defterler

Ticari Defterler Hk. yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.

2024 Yılı E-Defter Ve E-Fatura Uygulaması Hk

e-defter ve e-belge 2024 uygulaması yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.

2023 Sonu İtibari İle Yapılacak Son Kontroller

Yıl Sonu Muhasebe Bilgi Notu yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.

Girişim sermayesi fonu

Kurumlar vergisi mükelleflerine, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına sermaye olarak konulması veya girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması amacıyla, ilgili dönem kazancından girişim sermayesi fonu ayırabilme imkanı getirilmiştir.  

6322 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesine eklenen (g) bendi ile de Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarlar kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurum kazancından indirim konusu yapılabilecektir.

1. İndirim şartları

Girişim sermayesi fonunun indirim konusu yapılabilmesi için;

– İlgili yılda ayrılan fon tutarının beyan edilen gelirin %10’unu, toplam fon tutarının ise öz sermayenin %20’sini aşmaması (İki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.),

– Fonun ayrıldığı yılın sonuna kadar Türkiye’de kurulmuş veya kurulacak olan ve Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve denetimine tabi girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya fonlarına yatırım yapılması,

– Ayrılan fon tutarının ilgili yılın kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmesi

gerekmektedir.  

2. İndirim tutarının hesaplanması

İndirim tutarının tespitinde beyan edilen gelir olarak ticari bilanço kâr veya zararına kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmek ve geçmiş yıl zararları ile varsa tüm indirim ve istisnalar düşülmek suretiyle bulunan tutar [Ticari bilanço kârı (zararı) + kanunen kabul edilmeyen giderler – geçmiş yıl zararları – tüm indirim ve istisnalar] dikkate alınacaktır.  

Vergi Usul Kanununun 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu ilgili dönem kazancından ayrılacağından, pasifte özel bir fon hesabına alınacak tutar hesap dönemi sonu itibarıyla tespit edilebilecektir. Bu çerçevede, fon hesabına alınma işleminin, izleyen hesap döneminin başından itibaren kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği tarihe kadar yapılması gerekmektedir. Bu şekilde, indirim konusu yapılacak olan kazanç tutarı, ilgili dönemin genel sonuç hesaplarına yansıyacak olup kurumlar vergisi beyannamesinin ilgili satırında gösterilmek suretiyle de indirimden yararlanılabilecektir.  

Dolayısıyla geçici vergilendirme dönemlerinde fon ayrılması ve indirim uygulamasından yararlanılması mümkün değildir.  

Girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların mükelleflerce pasifte geçici bir hesapta tutulması, fonun ayrıldığı yılın sonuna kadar girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya fonlarına yatırım yapılması gerekmektedir. Söz konusu yatırımın yapılmaması halinde, indirim konusu yapılan tutar nedeniyle tahakkuk ettirilecek vergi gecikme faizi ile birlikte mükelleften tahsil edilecektir.

Örnek: Hesap dönemi takvim yılı olan (A) A.Ş.’nin 2012 yılı dönem sonu öz sermayesi 800.000 TL olup, şirket 2012 yılında 170.000 TL kazanç elde etmiştir. Şirketin ayrıca, 30.000 TL kanunen kabul edilmeyen gideri, 50.000 TL istisna kapsamında serbest bölge kazancı, 20.000 TL yatırım indirimi tutarı ve 2011 yılından 30.000 TL geçmiş yıl zararı bulunmaktadır.

Şirket beyan edilen gelirin [170.000+30.000-50.000-30.000-20.000=100.000] %10’u olan 10.000 TL’yi girişim sermayesi fonu olarak ayırarak özel bir fon hesabına almıştır.  

Bu durumda (A) A.Ş., beyan edilen gelirin %10’unu ve dönem sonu öz sermayesinin %20’sini aşmayacak şekilde ayırdığı girişim sermayesi fonunu, 25/4/2013 tarihine kadar vereceği 2012 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde indirim konusu yapabilecektir. (A) A.Ş.’nin 2013 yılı sonuna kadar, ayırmış olduğu 10.000 TL fon tutarıyla girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya fonlarına yatırım yapmaması halinde, indirim konusu yaptığı 10.000 TL fon tutarı nedeniyle eksik tahakkuk ettirilen (10.000 x %20) 2.000 TL vergi, gecikme faizi ile birlikte tahsil edilecektir.

İndirim konusu yapılacak tutarın tespitinde, her yıl girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarlar ayrı ayrı dikkate alınacak, önceki yıllarda ayrılan fon tutarları için tekrar indirim uygulanmayacaktır. Ancak, ayrılan toplam fon tutarı hiçbir suretle öz sermayenin %20’sini aşamayacaktır.

10.4.3. Fon tutarının vergilendirilmesi

Fonun ayrıldığı yılın sonuna kadar girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya fonlarına yatırım yapılmakla birlikte, girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların;  

– Amacı dışında herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledilmesi,

– İşletmeden çekilmesi,

– Ortaklara dağıtılması,  

– Dar mükelleflerce ana merkeze aktarılması,

– Mükelleflerce işin terki,

– İşletmenin tasfiyesi, devredilmesi veya bölünmesi,

– Girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin veya girişim sermayesi yatırım fonu katılma paylarının elden çıkarılmasından itibaren altı ay içinde aynı amaçla yeniden kullanılmaması  

hallerinde, bu işlemlerin yapıldığı veya sürenin dolduğu dönemde diğer kazançlarla ilişkilendirilmeksizin vergiye tabi tutulması gerekmektedir. Dolayısıyla, bu fon tutarları, beyan edildiği döneme ilişkin dönem zararı, geçmiş yıl zararları, indirim ve istisnalar ile ilişkilendirilmeksizin vergilendirilecektir.

Yukarıda sayılan hallerde sadece girişim sermayesi fonu hesabında tutulan ve önceki yıllarda indirim konusu yapılan tutarlar vergiye tabi tutulacak olup daha önce beyannamede indirim konusu yapılan tutarlar bakımından ise herhangi bir işlem yapılmayacaktır.

Girişim Sermayesi Fonu yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.

Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder.
Aşağıda sayılan giderler de maliyet bedeline dâhil edilir:
a) İktisadi kıymetin iktisap edilmesi veya değerinin artırılması ile doğrudan ilgili; gümrük vergileri, gümrük komisyonları, yükleme, boşaltma, nakliye ve montaj giderleri,
b) İktisadi kıymetin iktisap edilmesi veya değerinin artırılması ile doğrudan ilgili; resim ve harçlar, noter, tapu, mahkeme, değer tespiti, danışmanlık, komisyon ve ilan giderleri,
c) İktisadi kıymetin finansmanında kullanılan kredilere ait faiz giderleri ve bunlara ilişkin kur farklarının; emtiada emtianın stoklara girdiği tarihe kadar, diğer iktisadi kıymetlerde ise iktisadi kıymetin envantere alındığı hesap döneminin sonuna kadar olan kısmı ile söz konusu kredilere ilişkin giderler (Faiz giderleri ile kur farklarının diğer kısımlarını maliyet bedeline ithal etmekte veya genel giderler arasında göstermekte mükellefler serbesttirler.),
ç) İktisadi kıymetin stoklara veya envantere alındığı tarihe kadarki depolama ve sigorta giderleri,
d) Gayrimenkullerde mevcut bir binanın satın alınarak yıkılmasından ve arsasının tesviyesinden mütevellit giderler.
Gayrimenkullerle doğrudan ilgili olması şartıyla, bunların envantere alındığı hesap dönemi sonuna kadar alınan hibeler maliyet bedelinden indirilir.
İktisadi kıymetin (emtia hariç) iktisap edilmesi veya değerinin artırılması ile ilgili olan özel tüketim vergisi, indirilemeyecek katma değer vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi ile kaynak kullanımını destekleme fonunu maliyet bedeline ithal etmekte veya genel giderler arasında göstermekte mükellefler serbesttirler.
(7338 sayılı kanunun 27 nci maddesiyle eklenen fıkra; Yürürlük:26.10.2021)Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir. 01.12.2023 tarihinde yürürlükte olan mevzuat

Maliyet Bedeli VUK Madde 262 yazısı ilk önce Bilgi Notu üzerinde ortaya çıktı.